کاربرد ربات‌های آموزشی در یادگیری گروهی و فردی - صالحي ندا; طاهری امیر; فاضلی الهه (یادگیری هوشمند و تحول مدیریت)
هدف این مطالعه مروری، بررسی نقش ربات‌های آموزشی در بهبود کیفیت یادگیری فردی و گروهی با تمرکز بر ابعاد شناختی، عاطفی و اجتماعی فراگیران است. پژوهش حاضر یک مطالعه مروری کیفی است که با استفاده از روش تحلیل محتوای استقرایی انجام شد. داده‌ها از طریق مرور نظام‌مند پایگاه‌های اطلاعاتی Scopus، Web of Science، IEEE Xplore، Springer و ScienceDirect گردآوری گردید. از میان مقالات مرتبط، ۱۲ مقاله علمی بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ انتخاب شد. معیار انتخاب شامل پرداختن به نقش ربات‌های آموزشی در یادگیری فردی یا گروهی، طراحی تجربی یا نظری معتبر و انتشار در مجلات علمی معتبر بود. داده‌های استخراج‌شده با استفاده از نرم‌افزار NVivo نسخه ۱۴ کدگذاری باز، محوری و انتخابی شدند و تحلیل‌ها تا مرحله اشباع نظری ادامه یافت. نتایج تحلیل نشان داد که ربات‌های آموزشی نقش مهمی در ارتقای خودتنظیمی، انگیزش درونی، و خوداثربخشی در یادگیری فردی دارند. در یادگیری گروهی، ربات‌ها موجب تسهیل تعاملات اجتماعی، افزایش همدلی، و بهبود همکاری میان اعضای گروه شدند. همچنین، اثربخشی ربات‌های آموزشی به عوامل فنی مانند طراحی انسان‌نما، کیفیت تعامل انسان–ربات، پذیرش فناوری از سوی معلمان و دانش‌آموزان، و حمایت سازمانی بستگی دارد. یافته‌ها نشان دادند که ربات‌های آموزشی با ترکیب تعامل شناختی و هیجانی، یادگیری را از حالت منفعل به فعال و معنادار تبدیل می‌کنند. ربات‌های آموزشی می‌توانند به‌عنوان ابزار مکمل آموزشی، موجب ارتقای کیفیت یادگیری فردی و گروهی شوند. برای دستیابی به نتایج پایدار، باید این فناوری‌ها در چارچوبی انسان‌محور، اخلاقی و فرهنگی به کار گرفته شوند و معلمان به‌عنوان تسهیل‌گران تعامل انسان–ربات نقش فعال‌تری ایفا کنند.