استفاده از الگوی درسی برای ارتقای مهارت‌های دوست‌یابی در دوره ابتدایی

نویسندگان

  • اسماعیل حاجی پور دانشجوی دکتری، گروه برنامه ریزی درسی، واحد لامرد، دانشگاه آزاد اسلامی، لامرد، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0003-6032-092X
  • علی اصغر ماشینچی. گروه علوم تربيتي، واحد لامرد، دانشگاه آزاد اسلامی، لامرد، ایران نویسنده مسئول https://orcid.org/0000-0002-1333-7468
  • عباس قلتاش گروه مطالعات تربیتی و برنامه ریزی درسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0002-8050-3710

کلمات کلیدی:

برنامه درسی, دوست‌یابی, دوره ابتدایی, مهارت‌های اجتماعی, بازی‌محوری, آموزش کودک

چکیده

هدف پژوهش حاضر طراحی و اعتبارسنجی الگوی برنامه درسی شخصی‌شده مبتنی بر هنر دوست‌یابی برای ارتقای مهارت‌های اجتماعی و ارتباطی دانش‌آموزان دوره ابتدایی بود. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت داده‌ها، کیفی بود و با رویکرد توصیفی ـ پیمایشی انجام شد. جامعه پژوهش شامل متخصصان برنامه‌ریزی درسی، علوم تربیتی و آموزش ابتدایی بود که با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. در مجموع، 15 نفر از خبرگان در فرایند مصاحبه و اعتبارسنجی الگو مشارکت داشتند. داده‌ها از طریق مطالعه اسناد بالادستی و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد. مصاحبه‌ها به‌صورت اکتشافی و تدریجی انجام گرفت و پس از هر مصاحبه، داده‌ها با روش مقایسه مداوم تحلیل شدند. برای تحلیل داده‌ها از کدگذاری نظریه داده‌بنیاد شامل کدگذاری باز، محوری و انتخابی استفاده شد. اعتبار کیفی پژوهش بر اساس معیارهای قابلیت اعتبار، قابلیت انتقال، قابلیت تأیید و اطمینان‌پذیری بررسی شد و پایایی مصاحبه‌ها نیز از طریق مقایسه دو مصاحبه موازی تأیید گردید. یافته‌های حاصل از کدگذاری نشان داد که الگوی برنامه درسی هنر دوست‌یابی بر چند مقوله محوری استوار است: شناخت و کاهش موانع دوست‌یابی مانند خجالت، ترس، اضطراب و کنترل‌نشدن هیجان‌های منفی؛ تقویت ویژگی‌های مثبت مانند عزت‌نفس، همدلی، تحمل شکست، بخشش، عذرخواهی و پذیرش اشتباهات دیگران؛ آموزش مهارت‌های گفت‌وگو، مکالمه، بیان افکار و احساسات، خلاقیت، تحلیل و اشتراک‌گذاری علاقه‌مندی‌ها؛ توجه به ویژگی‌های روان‌شناختی کودکان و ارجاع موارد نیازمند حمایت به مشاور مدرسه؛ و استفاده از بازی‌های گروهی، فیلم‌ها و کارتون‌های آموزشی برای شکل‌دهی گروه‌های دوستی. الگوی نهایی شامل اهداف، محتوا، ویژگی فعالیت‌های یادگیری، ملاحظات اجرایی و ارزشیابی بود. اعتبارسنجی خبرگان نشان داد که الگوی پیشنهادی با میانگین 4.24 از 5 از مقبولیت مطلوب برخوردار است. آموزش هنر دوست‌یابی در دوره ابتدایی باید فراتر از انتقال محتوای درسی و در قالب برنامه‌ای بازی‌محور، روان‌شناختی، مشارکتی و دانش‌آموزمحور طراحی شود. اجرای یک زنگ دو ساعته هفتگی با هدایت معلمان آشنا به روان‌شناسی کودک می‌تواند زمینه تقویت تعامل اجتماعی، کاهش انزوای کودکان و ارتقای مهارت‌های ارتباطی آنان را فراهم سازد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Ağır, M. (2019). Factors Affecting Social Exclusion, Friendship Quality, Social Competence and Emotion Management Skills and the Effect of Problem Behaviors on Related Characteristics in Adolescents. Journal of Education and Training Studies, 7(10S), 24. https://doi.org/10.11114/jets.v7i10s.4508

Ahmadian, Maleki, H., Eskandari, P. M., & Elah, N. (2021). Designing and validating a curriculum model for teaching interpersonal and social communication skills in the second cycle of elementary school. Curriculum Studies, 16(62), 47-81.

Al-Rawashdah, U. A. U., & Al-Nawaisah, F. A. R. (2024). The Level of Friendship Skills and its Relationship to Hope among Bachelor's Students of Ajloun National University. Jordanian Educational Journal, 9(2), 314-337. https://doi.org/10.46515/jaes.v9i2.671

Bakhsh, T., & Saadatmand. (2017). Peace education curriculum in elementary school. Qualitative Research in Curriculum, 3(7), 66-89.

Chang, Y. C., & Dean, M. (2022). Friendship interventions and measurements in children with ASD: A systematic review. Research in Autism Spectrum Disorders, 93, 101947.

Díaz-Garolera, G., Pallisera, M., & Fullan, J. (2019). Developing Social Skills to empower friendship. International Journal of Inclusive Education. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13603116.2019.1625564

Eftekhari, J., Eftekhari, H., & Moslemi. (2019). Well-being education curriculum in elementary school based on Klein's curriculum elements. Educational Research, 5(17), 83-108.

Ferreira, M., Aguiar, C., Correia, N., Fialho, M., & Pimentel, J. S. (2019). Friendships and Social Acceptance of Portuguese Children with Disabilities: The Role of Classroom Quality, Individual Skills, and Dosage. Topics in Early Childhood Special Education, 39(3), 183-195. https://doi.org/10.1177/0271121419864419

Firouzjaei, H. T., Jam, G., & Razi, M. (2021). Feasibility of localizing and situating the curriculum in elementary schools. Educational and Scholastic studies, 9(4), 65-90.

Halajjan, A., Jahani-Fard, A., Mousavi-Fard, F., & Dabat, S. (2025). Elucidating Curriculum Planning Strategies to Optimize Critical Thinking and Problem-Solving Abilities: Case Study of Elementary Students in Dezful, 2024-25 Academic Year. First International Conference on New Scientific and Research Achievements in Education and Humanities with an Educational, Religious, and Cultural Approach in Iran and the World,

Iriart, V., Forrester, N. J., Ashman, T. L., & Kuebbing, S. E. (2022). The Plant Science Blogging Project: A curriculum to develop student science communication skills. Plants, People, Planet, 4(5), 485-498.

Jagharq, S., Zadeh, Y., Salahshouri, & Seraji. (2022). Presenting a curriculum model for developing self-awareness among second-cycle elementary school students. Research in Curriculum Planning, 19(73), 86-100.

Krause, F., Ziebolz, D., Rockenbauch, K., Haak, R., & Schmalz, G. (2022). A video- and feedback-based approach to teaching communication skills in undergraduate clinical dental education: The student perspective. European Journal of Dental Education, 26(1), 138-146.

Kurniawati, F., & Rahadianty, A. (2021). The relationship between assertive social skills and friendship quality of children with disability in Indonesian elementary schools. Elementary Education Online, 20(1), 1266.

Meyer, L. E., & Ostrosky, M. M. (2018). Identifying classroom friendships: Teachers' confidence and agreement with children. Topics in Early Childhood Special Education, 38(2), 94-104.

Mustafa, E., & Koksal, H. (2022). Metaphoric perceptions of primary school 4th grade students on the concept of friendship. Journal of Social Sciences and Education, 5(1), 14-26.

Omran, S. P., & Moghadam, A. (2022). Validation of the green curriculum model for elementary schools. Educational Excellence Management.

Rahsepar, Z., Hakimzadeh, R., Javadipour, M., Zolfagharzadeh Kermani, M. M., & Nili Ahmadabadi, M. (2025). Integrating Artificial Intelligence into the Elementary Education Curriculum: Trends, Challenges, and Opportunities. Educational Innovations, e227085.

Wilson, K. L., Szucs, L. E., Shipley, M., Fehr, S. K., McNeill, E. B., & Wiley, D. C. (2019). Identifying the inclusion of National Sexuality Education Standards utilizing a systematic analysis of teen dating violence prevention curriculum. Journal of School Health, 89(2), 106-114.

Workman, B., Nabors, L., Hixon, D. P., Merianos, A. L., Stough, C. O., Bernstein, J. S., & Bernstein, J. A. (2025). Predictors of Friendship Skills for Adolescents With Asthma: An Analysis of Parent Report on the 2022 National Survey of Children’s Health. Children, 12(2), 233. https://doi.org/10.3390/children12020233

Yasemi, Khah, H., & Kian, M. (2022). A reflection on the characteristics of a creativity-based curriculum in elementary school. Research in Elementary Education, 4(7), 1-19.

Zare Zadeh, S. (2021). The Effect of Friendship Skills Training on Depression and Loneliness in Grieving Children University of Science and Art].

دانلود

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

مقالات

ارجاع به مقاله

حاجی پور ا.، ماشینچی. ع. ا.، و قلتاش ع. . (1403). استفاده از الگوی درسی برای ارتقای مهارت‌های دوست‌یابی در دوره ابتدایی. یادگیری هوشمند و تحول مدیریت، 2(4)، 1-23. https://www.jilmt.com/index.php/jilmt/article/view/377

مقالات مشابه

1-10 از 266

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.